Konferencja naukowa pt. „Bezwarunkowy dochód podstawowy. Za i Przeciw”

Aktualności  Metaekonomia  Ważne

Dnia 20 września 2018 roku w Instytucie Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur – Państwowym Instytucie Badawczym w Warszawie odbyła się konferencja naukowa poświęcona projektowi bezwarunkowego dochodu podstawowego.

Postępująca automatyzacja pracy, kryzys systemu emerytalnego, wzrost nierówności społecznych, zjawiska prekariatu i bezsensownej pracy sprawiają, że wielu specjalistów z zakresu nauk społecznych i ekonomicznych bada możliwości implementacji tego projektu. Lokalne eksperymenty z dochodem podstawowym prowadzono już w Finlandii oraz Hiszpanii, a ich przeprowadzenie planuje się w Szkocji oraz Holandii. Uczestnicy konferencji starali się odpowiedzieć w swoich interesujących wystąpieniach na szereg pytań dotyczących tego, czy jest to rewolucyjna reforma, czy raczej utopijna wizja. Jaki wpływ miałaby taka reforma na rynek pracy? W jaki sposób można sfinansować wprowadzenie tego świadczenia? Wreszcie, czy Polskę stać na takie wydatki?

Konferencję otworzył Dyrektor IBRKK-PIB dr Bogusław Bławat, który zwrócił uwagę, że projekt bezwarunkowego dochodu podstawowego jest szeroko dyskutowany m.in. ze względu na rosnące obawy związane z bezrobociem technologicznym. Następnie głos zabrał dr Maciej Szlinder – autor książki pt. „Bezwarunkowy dochód podstawowy. Rewolucyjna reforma społeczeństwa XXI wieku”, Prezes Polskiej Sieci Dochodu Podstawowego. Książka ta jest pierwszym w Polsce interdyscyplinarnym przewodnikiem po idei bezwarunkowego dochodu podstawowego, uwzględniającym perspektywy z zakresu filozofii, socjologii, ekonomii oraz nauk politycznych. Autor w swoim wystąpieniu („Bezwarunkowy dochód podstawowy – skutki makroekonomiczne i finansowanie”) przedstawił model wprowadzenia bezwarunkowego dochodu podstawowego w Hiszpanii. Następnie przyjmując perspektywę ekonomii post-kaleckiańskiej pokazywał wpływ wprowadzenia tego rozwiązania na wzrost gospodarczy, podaż pracy i deficyt budżetowy.

O ile dr Szlinder argumentował, że jest to reforma możliwa do wprowadzenia, o tyle dwa kolejne wystąpienia były krytyczne. Dr Aleksander Łaszek z Forum Obywatelskiego Rozwoju w swoim wystąpieniu („Bezwarunkowy dochód podstawowy – ile to może kosztować i czy jest tego wart?”) przyjął perspektywę finansów publicznych wykazując, że omawiana reforma nie mogłaby być sfinansowana ani z deficytu budżetowego, ani z istniejących świadczeń socjalnych, ani też ze zwiększonych podatków. Jego zdaniem, lepszym rozwiązaniem byłby negatywny podatek dochodowy.

Z kolei dr Arkadiusz Sieroń (Uniwersytet Wrocławski; Instytut Misesa), podzielając zastrzeżenia swojego przedmówcy, skupił się w swojej prezentacji („Bezwarunkowy dochód podstawowy – utopia czy antyutopia?”) na krytyce fundamentalnych celów, jakie stawiają sobie zwolennicy dochodu podstawowego (likwidacja ubóstwa oraz odrzucenie konieczności pracy). Jego zdaniem zrealizowanie tych celów doprowadzi przede wszystkim do spadku motywacji do pracy, która oprócz funkcji dochodowej, ma również wartość autoteliczną.

W kolejnym wystąpieniu („Dochód podstawowy na tle systemu pomocy selektywnej”) dr Tomasz Machelski z Wyższej Szkoły Ekologii i Zarządzania w Warszawie dokonał analizy porównawczej tradycyjnego systemu pomocy z systemem dochodu podstawowego. Podkreślił względne przewagi systemu z bezwarunkowym dochodem podstawowym (m.in. prostota, brak pokusy nadużycia), zwracając jednak uwagę na brak możliwości jego sfinansowania.

W ostatniej części konferencji – panelu dyskusyjnym („Bezwarunkowy dochód podstawowy: utopia – rewolucyjna reforma – dystopia?”) wzięli udział Rafał Woś, dr Maciej Szlinder, dr Agnieszka Wincewicz-Price (IBRKK-PIB) oraz Krzysztof Nędzyński (Klub Jagielloński). Uczestnicy dyskusji zgłosili swoje wątpliwości dotyczące sposobu implementacji fazowej dochodu podstawowego w Polsce, jaki zaproponował dr Szlinder. Argumentowano, że omawianej reformy nie da się wdrożyć z  uwagi na obecny etap rozwoju społeczno-gospodarczego Polski, z uwagi na polskie uwarunkowania kulturowe lub z uwagi na to, że rozwiązanie to nie jest sprawiedliwe.

Prezentacje poszczególnych prelegentów są dostępne poniżej: