73 proc. Polaków kontynuowałoby pracę pomimo otrzymywania comiesięcznego dochodu gwarantowanego

Komunikaty prasowe  Publikacje  Raporty  Ważne

Jak wynika z badania Polskiego Instytutu Ekonomicznego 87 proc. Polaków nie zna szczegółów dotyczących pojęcia Bezwarunkowego Dochodu Podstawowego.

Po ich poznaniu, większość z nich popiera jego wprowadzenie, o ile nie wiązałoby się to ze wzrostem podatków, zadłużenia, czy też obniżenia świadczeń socjalnych.  Rozwiązanie to podoba się  zwłaszcza  młodym osobom o wykształceniu poniżej średniego, nie mających stałego źródła dochodów. Zdecydowana większość obywateli (73 proc.) deklaruje jednocześnie, że nie porzuciłoby pracy po otrzymaniu takiego świadczenia. To wnioski płynące z przygotowanego przez PIE raportu „Bezwarunkowy Dochód Podstawowy. Nowy pomysł na państwo opiekuńcze?”

Bezwarunkowy Dochód Podstawowy (zwany też gwarantowanym lub obywatelskim) jest narzędziem z dziedziny polityki fiskalnej, w którym każdy obywatel niezależnie od osiąganych dochodów otrzymywałby stałe świadczenie finansowe od państwa. Miałoby ono na celu zaspokojenie podstawowych potrzeb każdego człowieka. Choć obecnie nie realizuje go żadne państwo na świecie (w latach 2017-2018 pilotażowo wprowadziła go Finlandia), coraz częściej dyskutuje się o nim w kontekście wyzwań współczesnego państwa opiekuńczego.

Nowe społeczne wyzwania

Dochód gwarantowany mógłby odpowiadać na zmieniające się potrzeby współczesnych społeczeństw. Wynika to m.in. z nierównego dostępu do świadczeń socjalnych w przypadku elastycznych form zatrudnienia, czy też zmniejszającego się zapotrzebowania na niektóre kwalifikacje pracowników. Świadczenie wypłacane każdej osobie bez konieczności spełniania jakichkolwiek warunków mogłoby więc być odpowiedzią na ewentualne luki obecnego systemu zabezpieczeń i pomocy społecznej.

Jak sfinansować Bezwarunkowy Dochód Podstawowy?

Koszt sfinansowania Bezwarunkowego Dochodu Podstawowego przy założeniu  świadczeń w wysokości 1200 PLN dla osób w wieku produkcyjnym i 600 PLN dla dzieci wyniósłby 376 mld PLN rocznie. Sfinansowanie takiego programu wymagałoby wzrostu podatków, zadłużenia, bądź rezygnacji ze znacznej części obecnych wydatków socjalnych państwa. Dla porównania – w 2018 r. łączy koszt całego systemu zabezpieczenia i pomocy społecznej państwa wyniósł 343 mld PLN, z czego 114 mld PLN przeznaczono na różne narzędzia pomocy społecznej. Pozostałe 229 mld PLN stanowiły koszt rent i emerytur.

Co Polacy sądzą o dochodzie podstawowym?

Wiedza o Bezwarunkowym Dochodzie Podstawowym jest wśród Polaków raczej niewielka. 57 proc. otwarcie deklaruje, że nigdy nie słyszało o takim rozwiązaniu. 30 proc. twierdzi, że zetknęło się z tym pojęciem, ale nie zna szczegółów i nie interesuje się tym zagadnieniem. Bardziej szczegółowe analizy wskazują, że obie te grupy w rzeczywistości nie słyszały wcześniej o dochodzie podstawowym. Zaledwie 13 proc. dorosłych Polaków zadeklarowało, że zna ideę dochodu obywatelskiego i śledzi toczącą się na ten temat dyskusję. Co drugi Polak (51 proc.) w wieku 18-64 lat co do zasady popiera jego wprowadzenie. Badanie PIE pokazało jednocześnie, że poparcie dla Bezwarunkowego Dochodu Podstawowego jest największe wśród osób, które najwięcej wiedzą o tym rozwiązaniu. W tej grupie, poparcie dla idei dochodu gwarantowanego wzrasta do 60 proc. Rozwiązanie to podoba się również zdecydowanej większości osób, które nie mają stałego źródła dochodu – zajmują się domem lub są bezrobotne (75 proc.), mają jedynie podstawowe wykształcenie (70 proc.) oraz reprezentują przedział wiekowy 18-25 lat.

Odsetek pozytywnych opinii o dochodzie podstawowym spada jednak wraz z uwzględnieniem źródeł i sposobów na jego sfinansowanie. Już tylko co trzecia (30 proc.) ankietowana osoba popierałaby to rozwiązanie, jeśli oznaczałoby wzrost podatków. 28 proc. zaakceptowałoby dochód gwarantowany zmniejszający zakres usług i świadczeń socjalnych. Tylko co czwarty Polak (24 proc.) popierałby takie rozwiązanie, gdyby wymagało ono wzrost zadłużenia kraju. 

Z badania PIE wynika również że posiadanie stałego dochodu nie sprzyja poparciu dla dochodu podstawowego. Tylko 48 proc. osób aktywnych zawodowo i 44 proc. emerytów akceptuje gwarantowane świadczenie od państwa. Jednocześnie 73 proc. pracujących Polaków zadeklarowało kontynuację pracy w przypadku otrzymania dochodu gwarantowanego i tylko 22 proc. uważa, że tak samo zrobiliby inni pracujący.

Nasze badanie pokazało dużą rozbieżność między tym, co w kwestii pracowitości i odpowiedzialności myślimy o sobie, a co o innych. Wierzymy, że pomimo otrzymywania gwarantowanego świadczenia od państwa będziemy nadal pracować, ale tylko co piąty z nas wierzy, że taką samą postawę będzie miał jego sąsiad, czy współpracownik. Możliwość ograniczenia aktywności zawodowej osób pracujących jest jednym z głównych argumentów podnoszonych przez przeciwników dochodu podstawowego. Z drugiej strony, jego zwolennicy wierzą, że zniesienie jakichkolwiek warunków otrzymywania takiego świadczenia daje poczucie bezpieczeństwa i może zachęcić osoby nieaktywne zawodowo do podjęcia pracy  – powiedziała Paula Kukołowicz, analityczka zespołu strategii w Polskim Instytucie Ekonomicznym.

***

Polski Instytut Ekonomiczny to publiczny think tank gospodarczy, którego historia sięga 1928 roku. Obszary badawcze Polskiego Instytutu Ekonomicznego to przede wszystkim handel zagraniczny, makroekonomia, energetyka i gospodarka cyfrowa oraz analizy strategiczne dotyczące kluczowych obszarów życia społecznego i publicznego Polski. Instytut zajmuje się dostarczaniem analiz i ekspertyz do realizacji Strategii na Rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju, a także popularyzacją polskich badań naukowych z zakresu nauk ekonomicznych i społecznych w kraju oraz za granicą.

 

Kontakt dla mediów:

Ewa Balicka-Sawiak

Rzecznik prasowy

T: +48 727 427 918

E: ewa.balicka@pie.net.pl

Skip to content