Kluczowe wnioski

Opublikowano: 01/10/2022

Publikacja zawiera analizę rekomendacji MFW przed i po kryzysie gospodarczym w 2008 r. pod kątem zmian ich wydźwięku. Do tego czasu większość obserwatorów uważała, że jest to instytucja podporządkowana konsensusowi waszyngtońskiemu1, czyli 10. zasadom liberalizacji gospodarki i konsolidacji finansów publicznych. Reperkusje kryzysu sprawiły, że wielu ekonomistów pracujących dla MFW, jak i jego kierownictwo, zaczęli podkreślać kwestie społeczne, zgłaszać problem nierówności w miejsce czystej polityki gospodarczej pozbawionej elementu społecznego. Czy stało się tak w rzeczywistości? By odpowiedzieć na to pytanie przeanalizowaliśmy prawie 1,7 tys. raportów rekomendujących reformy, które MFW publikuje cyklicznie dla większości swoich członków.

Biedniejsze kraje rzadziej publikują raporty MFW, a analiza treści raportów wskazuje, że w przypadku krajów o niskich dochodach stopień konsultowania rekomendacji oraz uwzględniania opinii władz krajowych jest mniejszy.

Zaobserwowane zmiany trendów wskaźnika polaryzacji polityki gospodarczej (WPT) i wskaźnika tonu rekomendacji (WTR) korespondują ze zmianami tempa światowego PKB. W szczególności wskaźnik tonu rekomendacji jest ujemnie skorelowany z tempem wzrostu PKB, widać również dość słabą dodatnią korelację między WPT i PKB.

Porównanie wskaźnika WPT i WTR wskazuje, że wzrost negatywnego tonu raportów wyraźnie koresponduje ze wzrostem priorytetu dla polityki socjalnej i odwrotnie – poprawa tonu rekomendacji idzie w parze ze wzrostem priorytetu dla polityki liberalnej.

Ton rekomendacji uległ znaczącemu pogorszeniu w dwóch okresach: pierwszy zaczął się w 2007 r. i trwał do 2009 r. (kryzys finansowy), drugi zaś miał miejsce w 2011 r. Od tego czasu ton rekomendacji z roku na rok jest coraz bardziej pozytywny.

W okresie kryzysu finansowego istotnie pogorszył się ton rekomendacji oraz wzrósł priorytet dla socjalnej polityki gospodarczej, a także ekspansywnej polityki fiskalnej.

Dominujący trend spadku priorytetu dla restrykcyjnej a wzrostu dla ekspansywnej polityki fiskalnej – w okresie kryzysu finansowego – jest najbardziej widoczny w krajach najzamożniejszych, natomiast w krajach o niskich dochodach – również w tym okresie – dominuje priorytet dla restrykcyjnej polityki fiskalnej.

Podczas kryzysu finansowego w polskich raportach dominowała narracja związana z restrykcyjną polityką finansową i liberalną polityką gospodarczą.

Niski priorytet w raportach MFW występuje dla takich kwestii, jak wzrost inkluzywny czy zrównoważony oraz nierówności dochodowe.

Istnieje rozdźwięk między deklaracjami MFW na poziomie politycznym a rekomendacjami zawartymi w raportach zachęcających, a czasem zmuszających do reform poszczególne kraje pożyczające środki z Funduszu.