Komunikat prasowy

Opublikowano: 17/02/2021

W ubiegłym roku śmiertelność w Polsce przekroczyła poziom obliczany na podstawie danych demograficznych oraz tablic trwania życia o 13,9 proc. Prawie wszystkie nadmierne zgony (94 proc.) odnotowano wśród osób powyżej 65 roku życia. Zachorowanie na COVID-19 było przyczyną połowy z nich. Zwiększona śmiertelność najsilniej wystąpiła w województwie opolskim i wyniosła 17,7 proc. w stosunku do roku poprzedniego. Co istotne, zjawisko zwiększonej śmiertelności było obserwowane niemal w całości w IV kwartale – wynika z przygotowanego przez Polski Instytut Ekonomiczny raportu „Nadmierna śmiertelność w Polsce w 2020 r.”.

W analizie PIE do oszacowania nadmiernej śmiertelności wykorzystano najnowsze dane demograficzne oraz tablice trwania życia. Uwzględniono zatem zmieniającą się strukturę wiekową i płciową populacji. Liczba zgonów w 2020 r. szacowana na tej podstawie powinna wynieść 420 325. Dla porównania, np. średnia historyczna z trzech ostatnich lat wynosi 410 145, ale ta metoda jest mniej precyzyjna z uwagi na pominięcie czynników demograficznych i starzenia się społeczeństwa.

W  2020 r. zakażenie koronawirusem stwierdzono w Polsce u 1,3 mln osób, a liczba zgonów z tym związanych  wyniosła 28,5 tys. Najwyższe współczynniki śmiertelności wynikającej z pandemii zanotowano w województwach opolskim, świętokrzyskim, podkarpackim i małopolskim. Nadmierna śmiertelność w 2020 r. dotknęła głównie osób w wieku 65+. W grupie wiekowej powyżej 80 roku życia wyniosła 17,4 proc., a w grupie wiekowej 65-79 – 16,4 proc. Dla porównania, w grupie wiekowej 50-64 nadmierna śmiertelność wyniosła 3,5 proc., zaś wśród osób w wieku 30-49 było to 4,5 proc. Większy odsetek nadmiernych zgonów odnotowano wśród mężczyzn (15,4 proc.) niż wśród kobiet (12,3 proc.), co można tłumaczyć większym narażeniem na ostry przebieg COVID-19 u mężczyzn.

Zgony z powodu COVID-19 nie wyjaśniają nadmiernej śmiertelności

Oficjalna liczba zgonów związanych z COVID-19 wyniosła 28 551, a zatem o ponad połowę mniej niż nadmierna śmiertelność oszacowana na poziomie 58 553. Założono, że ta dysproporcja może pochodzić przede wszystkim z dwóch źródeł. Po pierwsze, może ona wynikać z niedoszacowania zgonów z powodu COVID-19, co z kolei wynika z faktu, iż nie testuje się osób zmarłych. Drugim istotnym elementem są zgony z powodu innych chorób spowodowane ograniczonym dostępem do opieki zdrowotnej oraz wysokim obciążeniem systemu ochrony zdrowia.

Nadmierna śmiertelność wystąpiła niemal wyłącznie podczas drugiej fali COVID-19, w okresie od października do grudnia 2020 r., kiedy była aż pięciokrotnie wyższa od najwyższej kwartalnej nadmiernej śmiertelności zanotowanej w okresie 2011-2019. Szczególny pod tym względem był tydzień od 12 do 18 listopada, kiedy zgonów było dwukrotnie więcej niż oczekiwano. Nadmiernej śmiertelności w 2020 r. nie można tłumaczyć wyłącznie zgonami z powodu COVID-19. W wyniku przeprowadzonych analiz uznaliśmy, że dominującym czynnikiem wpływającym na różnicę między nadmierną a oficjalną liczbą zgonów z powodu COVID-19 są właśnie zgony spowodowane przez ograniczony dostęp do opieki zdrowotnej – mówi Adam Czerwiński, analityk zespołu strategii Polskiego Instytutu Ekonomicznego, autor raportu.

Południowy wschód z największym odsetkiem nadmiernych zgonów z powodu COVID-19

Analizując różnice w nadmiernej śmiertelności spowodowanej pandemią między województwami, najwyższą nadmierną śmiertelność zaobserwowano w województwach: opolskim (17,7 proc.), podkarpackim (17,1 proc.), świętokrzyskim (16,4 proc.) oraz małopolskim (16,3 proc.). Z kolei najniższą nadmierną śmiertelność związaną z pandemią odnotowano w województwach: warmińsko-mazurskim (9,6 proc.), zachodniopomorskim (11,4 proc.), dolnośląskim (11,6 proc.) oraz kujawsko-pomorskim (12,2 proc.).

***

Polski Instytut Ekonomiczny to publiczny think tank ekonomiczny z historią sięgającą 1928 roku. Obszary badawcze Polskiego Instytutu Ekonomicznego to przede wszystkim handel zagraniczny, makroekonomia, energetyka i gospodarka cyfrowa oraz analizy strategiczne kluczowych obszarów życia społecznego i publicznego. w Polsce. Instytut wykonuje analizy i ekspertyzy, a także popularyzuje polskie badania naukowe w zakresie nauk ekonomicznych i społecznych w kraju i za granicą.

Kontakt dla mediów:
Ewa Balicka-Sawiak
Rzecznik Prasowy
T: +48 727 427 918
E: ewa.balicka@pie.net.pl