Komunikat prasowy

Opublikowano: 29/12/2025

Morska energetyka wiatrowa (sektor offshore) w Polsce przeżywa dynamiczny rozwój. W 2040 r. wartość mocy zainstalowanej może osiągnąć 11,8-16,1 GW, co przełożyłoby się na udział w produkcji energii elektrycznej na poziomie 18-21 proc. Stwarza to przed Polską szansę na stanie się hubem portowym, montażowym i serwisowym dla południowej części Bałtyku. Wykorzystanie tego potencjału będzie zależało od modeli własności, w ramach których będą rozwijane projekty morskich farm wiatrowych w Polsce. W I fazie wsparcia dla tego sektora dominuje model konsorcjalny, czyli współpraca polskich przedsiębiorstw energetycznych z zagranicznymi liderami sektora na zasadzie joint venture. II faza wsparcia stanowi dla polskich przedsiębiorstw szansę na zwiększenie swojego udziału w poszczególnych inwestycjach. Dalsza rola Polski w sektorze offshore na Bałtyku będzie zależała nie tylko od wzmacniania pozycji polskich przedsiębiorstw jako współwłaścicieli morskich farm wiatrowych, lecz także jako operatorów i dostawców usług. Takie wnioski płyną z raportu Polskiego Instytutu Ekonomicznego „Bałtycka MEW-a. Zmiany modeli własności w morskiej energetyce wiatrowej”.

Zmiany w strukturze finansowania

W pierwszych realizowanych w Europie projektach offshore dominowały spółdzielcze formy własności. W Danii na początku XXI w. ok. 80 proc. wszystkich morskich turbin wiatrowych było indywidualną własnością prywatną lub spółdzielczą. Jednak kapitałochłonność i złożoność inwestycji w morską energetykę wiatrową spowodowały nie tylko zmiany technologiczne, lecz wymusiły także zmiany instytucjonalne. Pod kątem technologicznym jednym z najważniejszych osiągnięć jest 3-krotny wzrost średniej mocy nowej turbiny – z 2,9 MW w 2008 r. do 10,1 MW w 2024 r. W tym samym okresie średnia moc nowo zainstalowanej morskiej farmy wiatrowej wzrosła ponad 7-krotnie, z 44 MW do 336 MW. Europejskimi liderami w rozwoju morskiej energetyki wiatrowej dotychczas były Dania, Wielka Brytania, Holandia, Belgia i Niemcy, gdzie udział tej technologii w miksie wynosi powyżej 1 proc. Wśród nich przoduje Dania, gdzie udział morskiej energetyki wiatrowej w miksie wynosi 26 proc.

Ostatnie dwie dekady przyniosły fundamentalne zmiany w modelach własności stosowanych w projektach morskich farm wiatrowych. W latach 1990-2005, czyli w początkowej fazie rozwoju technologii offshore, aż 86 proc. projektów było finansowane z udziałem podmiotów publicznych (państwa, spółek skarbu państwa lub krajowych banków rozwoju). Jednak w latach 2006-2020 udział ten obniżył się do 40 proc. Obecnie projekty morskich farm wiatrowych charakteryzują się wysokim umiędzynarodowieniem i pozostają pod tym względem liderem na tle innych technologii OZE. W latach 2004-2022 udział transgranicznych przepływów kapitałowych w projektach morskich farm wiatrowych wyniósł 76 proc.

„Struktura własności i sposób zarządzania projektami offshore mogą wzmacniać lub osłabiać legitymizację społeczną morskiej energetyki wiatrowej. Zmiany w modelach własności od lat 90. do współczesności pokazują wyraźne odejście od lokalnego, rozproszonego wymiaru własności i partycypacji obywatelskiej do koncentracji własności pośród niewielkiej liczby międzynarodowych przedsiębiorstw energetycznych i (również międzynarodowych) inwestorów instytucjonalnych” – komentuje Marianna Sobkiewicz, starsza analityczka z zespołu energii w PIE.

Typy własności

Rozwój morskiej energetyki wiatrowej sprawiał, że konieczne stawało się szukanie nowych modeli własności, które pozwalały na zwiększenie nakładów kapitałowych i ponoszenie wyższych ryzyk operacyjnych i finansowych.

Modele własności w projektach offshore:

• Model spółdzielczy: indywidualni inwestorzy, spółdzielnie, miejskie przedsiębiorstwa komunalne
• Model narodowego czempiona: najczęściej państwowe przedsiębiorstwa energetyczne
• Model konsorcjalny: konsorcja przedsiębiorstw energetycznych
• Model spółek celowych: przedsiębiorstwa energetyczne jako deweloperzy, operatorzy lub właściciele; banki komercyjne, banki inwestycyjne lub państwo jako kredytodawcy
• Model farm-down: przedsiębiorstwa energetyczne jako deweloperzy. Fundusze infrastrukturalne, fundusze emerytalne jako późniejsi inwestorzy

Morska energetyka wiatrowa w Polsce

W 2021 r. weszła w życie tzw. Ustawa offshore, która ustanowiła system wsparcia w postaci dwustronnych kontraktów różnicowych dla obu planowanych faz wsparcia.

W I fazie wsparcie przyznawane było na podstawie decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Pozytywne decyzje otrzymało 7 projektów o łącznej mocy do 5,9 GW, z czego 6 realizowane jest w oparciu o model konsorcjalny, w formule joint venture.

W II fazie wsparcie przyznawane jest w ramach aukcji, które zapewnią dwustronne kontrakty różnicowe dla projektów o łącznej mocy do 12 GW. Oparta na konkurencyjnych aukcjach II faza potencjalnie otwiera sektor na nowe podmioty, wcześniej niezaangażowane w rozwój morskiej energetyki wiatrowej w Polsce. Jednocześnie liderami przygotowań do II fazy są podmioty zaangażowane również w I fazę: Orlen, PGE i Polenergia/Equinor. Otwartą kwestią pozostają potencjalne modele własności, które zostaną przyjęte w projektach II fazy. Jako podmioty już funkcjonujące na rynku, polskie przedsiębiorstwa mogą w II fazie częściej występować w roli liderów konsorcjów i/lub jako większościowi właściciele, choć z dużym prawdopodobieństwem nadal w ramach joint venture.

„Struktura własnościowa polskich inwestycji w projekty morskiej energetyki wiatrowej jest z jednej strony silnie umiędzynarodowiona, ale z drugiej równie silnie oparta na krajowych partnerach kontrolujących projekty. Fakt ten może sprzyjać transferowi kompetencji, ale jednocześnie oznacza, że część korzyści ekonomicznych będzie dzielona z inwestorami zagranicznymi. W celu rozwoju nie tylko mocy zainstalowanej, lecz również kompetencji technologicznych polskiego sektora offshore, w dłuższej perspektywie kluczowe będzie wzmacnianie pozycji polskich przedsiębiorstw nie tylko jako współwłaścicieli, lecz także jako operatorów i dostawców usług – zwłaszcza w obszarze projektowania, eksploatacji i serwisu” – wskazuje Marianna Sobkiewicz, starsza analityczka w zespole energii w PIE.

Przyszłość i korzyści z rozwoju morskiej energetyki wiatrowej w Polsce

Morze Bałtyckie staje się jednym z kluczowych obszarów rozwoju morskiej energetyki wiatrowej w Europie. W latach 2025-2030 moc zainstalowana w akwenie Bałtyku może wzrosnąć 4-krotnie i osiągnąć poziom 14,2 GW. W państwach Morza Bałtyckiego zainicjowano kilkadziesiąt projektów morskiej energetyki wiatrowej, z czego 14 morskich farm wiatrowych ma szansę na rozpoczęcie eksploatacji do 2030 r. 50 proc. z nich to polskie projekty I fazy wsparcia. Według założeń zaktualizowanego w grudniu 2025 r. Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu, w 2040 r. morska energetyka wiatrowa może odpowiadać za 18-21 proc. produkcji energii elektrycznej i stanowić 9-10 proc. łącznej mocy wytwórczej systemu. Ponadto Polska, mając perspektywę nawet 16,1 GW mocy zainstalowanej po II fazie wsparcia, ma szansę stać się głównym hubem portowym, montażowym i serwisowym dla południowej części Bałtyku.

***

Polski Instytut Ekonomiczny to publiczny think-tank ekonomiczny z historią sięgającą 1928 roku. Instytut przygotowuje raporty, analizy i rekomendacje dotyczące kluczowych obszarów gospodarki oraz życia społecznego w Polsce, z uwzględnieniem sytuacji międzynarodowej. Jego obszary badawcze to przede wszystkim makroekonomia, energia, gospodarka światowa, gospodarka cyfrowa, ekonomia behawioralna oraz procesy społeczne.

Kontakt dla mediów:
Ewa Balicka-Sawiak
Rzecznik Prasowy
T: +48 727 427 918
E: ewa.balicka@pie.net.pl