Kluczowe wnioski

Opublikowano: 14/02/2019

Sektor zbrojeniowy to jeden z wiodących sektorów unijnej gospodarki. Jest fundamentem, na którym od ponad dekady powstaje europejska baza technologiczno-przemysłowa w dziedzinie obronności (European Defence Technological and Industrial Base – EDTIB). Instytucje unijne w ostatnich kilku latach wielokrotnie i w różnych formach podnosiły postulat wspierania unijnych przedsiębiorstw działających w sektorze obronnym. Przełomem była prezentacja przez Komisję Europejską w listopadzie 2016 r. Europejskiego Planu Działania na rzecz Obronności, a następnie konkretne propozycje legislacyjne.

W 2017 r. KE uruchomiła pierwszy w historii UE program dofinansowania dla projektów dotyczących zdolności obronnych – Preparatory Action on Defence Research – z budżetem 90 mln EUR rozłożonym na 3 lata (25 mln EUR w 2017 r.). Komisja zaprezentowała też propozycje regulacji prawnych dotyczących ustanowienia Europejskiego Programu Rozwoju Przemysłu Zbrojeniowego (European Defence Industrial Development Programme – EDIDP) o budżecie 500 mln EUR na lata 2019-2020 (program ruszył w styczniu 2019 r.) oraz zaproponowała utworzenie Europejskiego Funduszu Obronnego o budżecie 13 mld EUR na lata 2021-2027.

Mimo zadeklarowanego w 2013 r. przez Europejską Agencję Obrony wsparcia dla państw członkowskich UE z Europy Środkowo-Wschodniej w zakresie zrównoważonego dostępu do budowy EDTIB, nie doczekały się one realnego wsparcia finansowego i instytucjonalnego. W związku z tym w ramach Europejskiego Funduszu Obronnego powinien powstać dodatkowy Fundusz Obronny Państw Europy Środkowo-Wschodniej (CEE Defence Fund). Jego elementem byłoby utworzenie oddziału EDA w Warszawie, który zarządzałby tym Funduszem.

Unijny ekosystem innowacji w przemyśle zbrojeniowym powinien objąć utworzenie nowej instytucji na wzór amerykańskiej DARPA. Bazowałaby ona na Europejskim Instytucie Innowacji i Technologii, a konkretnie na jego oddziale we Wrocławiu, w ramach którego powstałby Europejski Ośrodek Innowacyjnych Badań Specjalnych (European Centre for Innovative Special Research – ECISR).

Projektowane unijne fundusze wspierające prace badawczo-rozwojowe w sektorze obronnym wiążą się z pogłębieniem wewnątrzunijnej współpracy przemysłowej. W nadchodzącej dekadzie europejskim firmom działającym samodzielnie będzie coraz trudniej konkurować z konsolidującymi się koncernami amerykańskimi, czy firmami rosyjskimi, chińskimi i koreańskimi, które mogą liczyć na bezpośrednie dotacje z krajowych budżetów i zamówienia od swoich rządów w warunkach ograniczonej konkurencji zagranicznej. Wobec zaostrzającej się globalnej konkurencji europejskie firmy zbrojeniowe muszą stawiać na produkty cechujące się innowacyjnymi rozwiązaniami technicznymi. Pomoc z funduszy unijnych pomoże im osiągnąć ten cel. Nowe fundusze unijne wspierające unijny przemysł zbrojeniowy i powołanie ECISR pomogą postawić następny krok w budowie ekosystemu innowacji w sektorze obronnym UE.