Komunikat prasowy

Opublikowano: 10/09/2025

W ciągu ostatnich 10 lat polski rynek pracy uległ znaczącej transformacji. Dynamicznie rośnie liczba miejsc pracy w sektorach wymagających wysokich kompetencji. W latach 2014-2022, 17 działów PKD stanowiło tzw. „motory wzrostu”, w których wartość dodana wzrastała szybciej niż zatrudnienie. Były to m.in. działy związane z IT i usługami opartymi na wiedzy oraz działy związane z produkcją maszyn i urządzeń elektrycznych. Od 10 lat większość miejsc pracy tworzonych w Polsce to stanowiska o wysokiej wartości dodanej co oznacza, że polska gospodarka transformuje się w kierunku bardziej zaawansowanych funkcjonalnie modeli znanych z krajów Europie Zachodniej. Jednocześnie zmniejsza się zatrudnienie w sektorach gospodarki o niskiej wartości dodanej, takich jak rolnictwo czy górnictwo. To główne wnioski raportu PIE pt. „Transformacja strukturalna polskiej gospodarki w latach 2014-2024 r.”

Transformacja polskiego rynku pracy

Jednym z głównych czynników wzrostu gospodarczego Polski od czasu transformacji ustrojowej były zmiany na rynku pracy wynikające ze zmiany struktury wiekowej społeczeństwa i wchodzeniu w wiek produkcyjny osób urodzonych w czasie wyżu demograficznego. W ostatniej dekadzie liczba pracujących w gospodarce narodowej w Polsce wzrosła o ok. 4,2 proc. – z 14,56 mln osób w 2014 r. do 15,17 mln w 2024 r., co oznacza przyrost o ponad 600 tys. zatrudnionych. W miarę rozwoju gospodarczego zmienia się struktura zatrudnienia w gospodarce, co w Polsce obrazuje transformacja rynku pracy rozwijająca się w kierunku sektora usług. Największy wzrost zatrudnienia w Polsce widoczny był w ciągu ostatnich 10 lat w sekcjach PKD „Przetwórstwo przemysłowe”, „Budownictwo”, „Działalność profesjonalna i techniczna” oraz „Informacja i komunikacja”. W każdej z nich zatrudnienie wzrosło mniej więcej o 250 tys. pracowników. Najsilniej (z 2,0 proc. w 2014 r. do 3,6 proc. w 2024 r.) wzrósł udział zatrudnienia w sekcji PKD „Informacja i komunikacja”, natomiast największy spadek miał miejsce w sekcji „Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo” – z 16,4 proc. w 2014 r. do 7,9 proc. w 2024 r, co oznacza spadek zatrudnienia o 1,2 mln zatrudnionych osób.

Ekspansja zatrudnienia miała miejsce mniej więcej do 2020 r. Od tego momentu zaczęła wchodzić w fazę stagnacji lub łagodnego spadku zatrudnienia w wybranych sektorach, co wynika przede wszystkim ze zmian demograficznych.

Rośnie znaczenie usług opartych na wiedzy

Z 10 działów, w których zatrudnienie wzrosło najszybciej w ujęciu procentowym w latach 2014-2024, swój udział w całości zatrudnienia najbardziej powiększyły działy związane z usługami specjalistycznymi i gospodarką cyfrową. Najsilniej wzrosło zatrudnienie w dziale PKD „Działalność związana z oprogramowaniem i doradztwem w zakresie informatyki”. Z danych GUS wynika, że liczba zatrudnionych w dziale bezpośrednio związanym z IT od 2014 r. do 2024 r. zwiększyła się z 132 tys. do 365 tys., co oznacza wzrost o 175 proc. Znaczący wzrost zatrudnienia odnotowano także w działach związanych z profesjonalizacją usług: w „Pozostałej działalności profesjonalnej, naukowej i technicznej” (wzrost o 96 proc.), „Pozostałej indywidualnej działalności usługowej” (89 proc.) oraz w „Działalności usługowej w zakresie informacji” (82 proc.). Analizując szczegółowe klasy PKD, widać rosnące znaczenie niszowych specjalizacji związanych z nauką i technologią.

„Największą dynamikę wzrostu zatrudnienia, świadczącą o postępującej profesjonalizacji polskiej gospodarki, widać wyraźnie na poziomie klas PKD, czyli szczegółowych jednostek klasyfikacji działalności gospodarczej, bardziej precyzyjnych niż działy. W tej perspektywie szczególnie wyróżniają się sektory wysokospecjalistyczne, takie jak „Badania naukowe i prace rozwojowe w dziedzinie biotechnologii”, w których zatrudnienie wzrosło o 87,5 proc. w latach 2020- 2024. Wyraźne wzrosty wystąpiły także w klasach związanych z nowoczesnymi usługami cyfrowymi: „Działalności związanej z programowaniem” (62,2 proc.), „Działalność w zakresie telekomunikacji bezprzewodowej” (60,5 proc.) czy „Przetwarzaniu danych i hostingu (…)” (56,6 proc.). Dane te, choć dostępne dopiero od 2020 r., pozwalają uchwycić kluczowe trendy transformacji gospodarki w kierunku usług wiedzochłonnych i zaawansowanych technologii. Wskazują one na zwiększające się znaczenie wysoce wyspecjalizowanych kompetencji i rosnącą rolę segmentów związanych z IT, nauką oraz nowoczesnymi usługami wspierającymi działalność biznesową.” – zauważa Tomasz Mądry, starszy analityk w zespole zrównoważonego rozwoju.

Transformacja polskiego rynku pracy

Jednym z głównych czynników wzrostu gospodarczego Polski od czasu transformacji ustrojowej były zmiany na rynku pracy wynikające ze zmiany struktury wiekowej społeczeństwa i wchodzeniu w wiek produkcyjny osób urodzonych w czasie wyżu demograficznego. W ostatniej dekadzie liczba pracujących w gospodarce narodowej w Polsce wzrosła o ok. 4,2 proc. – z 14,56 mln osób w 2014 r. do 15,17 mln w 2024 r., co oznacza przyrost o ponad 600 tys. zatrudnionych. W miarę rozwoju gospodarczego zmienia się struktura zatrudnienia w gospodarce, co w Polsce obrazuje transformacja rynku pracy rozwijająca się w kierunku sektora usług. Największy wzrost zatrudnienia w Polsce widoczny był w ciągu ostatnich 10 lat w sekcjach PKD „Przetwórstwo przemysłowe”, „Budownictwo”, „Działalność profesjonalna i techniczna” oraz „Informacja i komunikacja”. W każdej z nich zatrudnienie wzrosło mniej więcej o 250 tys. pracowników. Najsilniej (z 2,0 proc. w 2014 r. do 3,6 proc. w 2024 r.) wzrósł udział zatrudnienia w sekcji PKD „Informacja i komunikacja”, natomiast największy spadek miał miejsce w sekcji „Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo” – z 16,4 proc. w 2014 r. do 7,9 proc. w 2024 r, co oznacza spadek zatrudnienia o 1,2 mln zatrudnionych osób.

Ekspansja zatrudnienia miała miejsce mniej więcej do 2020 r. Od tego momentu zaczęła wchodzić w fazę stagnacji lub łagodnego spadku zatrudnienia w wybranych sektorach, co wynika przede wszystkim ze zmian demograficznych.

Rośnie znaczenie usług opartych na wiedzy

Z 10 działów, w których zatrudnienie wzrosło najszybciej w ujęciu procentowym w latach 2014-2024, swój udział w całości zatrudnienia najbardziej powiększyły działy związane z usługami specjalistycznymi i gospodarką cyfrową. Najsilniej wzrosło zatrudnienie w dziale PKD „Działalność związana z oprogramowaniem i doradztwem w zakresie informatyki”. Z danych GUS wynika, że liczba zatrudnionych w dziale bezpośrednio związanym z IT od 2014 r. do 2024 r. zwiększyła się z 132 tys. do 365 tys., co oznacza wzrost o 175 proc. Znaczący wzrost zatrudnienia odnotowano także w działach związanych z profesjonalizacją usług: w „Pozostałej działalności profesjonalnej, naukowej i technicznej” (wzrost o 96 proc.), „Pozostałej indywidualnej działalności usługowej” (89 proc.) oraz w „Działalności usługowej w zakresie informacji” (82 proc.). Analizując szczegółowe klasy PKD, widać rosnące znaczenie niszowych specjalizacji związanych z nauką i technologią.

„Największą dynamikę wzrostu zatrudnienia, świadczącą o postępującej profesjonalizacji polskiej gospodarki, widać wyraźnie na poziomie klas PKD, czyli szczegółowych jednostek klasyfikacji działalności gospodarczej, bardziej precyzyjnych niż działy. W tej perspektywie szczególnie wyróżniają się sektory wysokospecjalistyczne, takie jak „Badania naukowe i prace rozwojowe w dziedzinie biotechnologii”, w których zatrudnienie wzrosło o 87,5 proc. w latach 2020- 2024. Wyraźne wzrosty wystąpiły także w klasach związanych z nowoczesnymi usługami cyfrowymi: „Działalności związanej z programowaniem” (62,2 proc.), „Działalność w zakresie telekomunikacji bezprzewodowej” (60,5 proc.) czy „Przetwarzaniu danych i hostingu (…)” (56,6 proc.). Dane te, choć dostępne dopiero od 2020 r., pozwalają uchwycić kluczowe trendy transformacji gospodarki w kierunku usług wiedzochłonnych i zaawansowanych technologii. Wskazują one na zwiększające się znaczenie wysoce wyspecjalizowanych kompetencji i rosnącą rolę segmentów związanych z IT, nauką oraz nowoczesnymi usługami wspierającymi działalność biznesową.” – zauważa Tomasz Mądry, starszy analityk w zespole zrównoważonego rozwoju.

Dynamiczna zmiana wartości dodanej poszczególnych sektorów gospodarki

W definicji przyjętej przez Eurostat, wartość dodana brutto (GVA) to miara wkładu sektora lub działalności gospodarczej w gospodarkę. W ostatniej dekadzie w Polsce najszybciej rosła wartość dodana w usługach wiedzochłonnych. Najwyższy wzrost wartości dodanej w analizowanym okresie odnotowano w dziale „Działalność związana z oprogramowaniem” – aż 212,2 proc., co jest wynikiem rozwoju sektora ICT oraz cyfryzacji usług. Na drugim miejscu znajduje się „Produkcja urządzeń elektrycznych” z wynikiem 169,4 proc., co wskazuje na silny wzrost produkcji urządzeń specjalistycznych w Polsce. Trzecie miejsce zajmują „Działalność finansowa, z wyłączeniem ubezpieczeń” (103,1 proc.) oraz „Działalność związana z wynajmem i dzierżawą” (100 proc.), czyli sektory związane z doradztwem i szeroko pojętym inwestowaniem.

Wśród działów gospodarki, które w latach 2014-2022 odnotowały spadek wartości dodanej, dominują te związane z surowcami naturalnymi i tradycyjnymi gałęziami przemysłu, co jest zgodne z ogólnoeuropejskim trendem odchodzenia od sektorów energochłonnych, a w Polsce dodatkowo z wyjątkowo niską wydajnością sektora górniczego. „Leśnictwo i pozyskiwanie drewna” (-70,5 proc.) oraz „Produkcja koksu i produktów rafinacji ropy naftowej” (-79,9 proc.) notują największe spadki, podobnie jak „Produkcja metali” (-24,9 proc.) czy „Produkcja pozostałego sprzętu transportowego” (-26,8 proc.).

Motory wzrostu polskiej gospodarki

Analiza PIE wyłoniła 17 sektorów, które charakteryzują się wysokim wzrostem zarówno zatrudnienia, jak i wartości dodanej, przy czym wzrost wartość dodana przewyższa wzrost zatrudnienia. To właśnie w tej grupie znajdują się kluczowe motory produktywnego wzrostu gospodarki, z dominacją sektorów opartych na wiedzy, technologii oraz nowoczesnym przemyśle. Wśród nich wyróżniają się działy z bardzo wysokim wzrostem (powyżej 50 proc.), zarówno zatrudnienia, jak i wartości dodanej, takie jak „Działalność związana z oprogramowaniem i doradztwem informatyki” (175 proc. zatrudnienia i 212 proc. GVA) czy „Pozostała działalność profesjonalna, naukowa i techniczna” (79 proc. i 85 proc.). Warto też zwrócić uwagę na sektory z wyraźnie wyższym wzrostem wartości dodanej niż zatrudnienia, co może świadczyć o rosnącej efektywności, np. „Produkcja urządzeń elektrycznych”. (30 proc. i 169 proc.).

Motory wzrostu polskiej gospodarki w latach 2014-2024 (sektory PKD z największym wzrostem zatrudnienia i efektywności):

1. Działalność związana z oprogramowaniem i doradztwem w zakresie informatyki
2. Pozostała działalność profesjonalna, naukowa i techniczna
3. Produkcja filmów, programów telewizyjnych i nagrań
4. Badania naukowe i prace rozwojowe
5. Gospodarka odpadami i odzysk surowców
6. Działalność sportowa, rozrywkowa i rekreacyjna
7. Reklama, badania rynku i opinii publicznej
8. Produkcja wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych
9. Transport lądowy i rurociągowy
10. Produkcja urządzeń elektrycznych
11. Opieka zdrowotna
12. Działalność twórcza związana z kulturą i rozrywką
13. Produkcja mebli
14. Produkcja maszyn i urządzeń
15. Produkcja komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych
16. Działalność związana z zatrudnieniem
17. Produkcja wyrobów z drewna, korka słomy i wikliny.

***

Polski Instytut Ekonomiczny to publiczny think tank ekonomiczny z historią sięgającą 1928 roku. Jego obszary badawcze to przede wszystkim makroekonomia, energetyka i klimat, gospodarka światowa, foresight gospodarczy, gospodarka cyfrowa, zrównoważony rozwój i ekonomia behawioralna. Instytut przygotowuje raporty, analizy i rekomendacje dotyczące kluczowych obszarów gospodarki oraz życia społecznego w Polsce, z uwzględnieniem sytuacji międzynarodowej.

Kontakt dla mediów:
Ewa Balicka-Sawiak
Rzecznik Prasowy
T: +48 727 427 918
E: ewa.balicka@pie.net.pl